Anjani is jurist en werkt voor het College voor de Rechten van de Mens als (juridisch) beleidsadviseur. Daarnaast is ze (één van de) voorzitter(s) van de klachtencommissie van de Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten. 

“Het College voor de Rechten van de Mens bevordert en bewaakt mensenrechten in Nederland. Ik adviseer over wet- en regelgeving, maar ook over andere ontwikkelingen op het gebied van mensenrechten. Momenteel houd ik mij bijvoorbeeld bezig met vrijheid van meningsuiting, waaronder het demonstratierecht en de ontwikkelingen daarin.  

Ik vond het bijzonder om gevraagd te worden om onderdeel uit te gaan maken van de toen nieuwe klachtencommissie van de Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten. Een persoonlijk doel van mij is het bevorderen van gelijkheid en gelijke behandeling. We denken makkelijk dat zaken in Nederland al goed geregeld zijn, bijvoorbeeld rondom de positie van vrouwen. Maar er is zeker nog verbetering mogelijk. 

Ongewenst gedrag op het werk heeft vaak te maken met het feit dat mensen in een afhankelijke positie zitten. Ik vind dat dat zo min mogelijk zou moeten gebeuren en dat er onafhankelijke toetsing mogelijk moet zijn bij gedrag dat als ongewenst wordt ervaren. Een klachtencommissie heeft daar een belangrijke rol in. 

In de klachten die ik tot nu toe mede heb behandeld, vond ik dat we als commissie een relevante rol hadden. Bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met een klager en deze te helpen helder te krijgen wat er nu precies gebeurd is. Dat werd door de klager als waardevol ervaren.  

Soms was er sprake van een langdurig patroon van bepaald gedrag waardoor veel mensen beschadigd zijn. Dan konden we als commissie de organisatie adviseren en hen daardoor helpen een andere richting in te slaan. En we boden mensen die zich onheus bejegend hebben gevoeld de kans in vertrouwelijkheid hun verhaal hierover te doen. 

Onze commissie bestaat uit mensen met verschillende achtergronden en expertises; zowel qua beroep als op het gebied van leeftijd, culturele achtergrond en gender. Je brengt dan allemaal iets anders mee en daardoor kun je zaken ieder vanuit een eigen perspectief duiden en dat vervolgens met elkaar bespreken. Dit vind ik van grote toegevoegde waarde, om feiten goed te kunnen duiden. 

De sfeer binnen de commissie is heel veilig en dat biedt ruimte voor ieder om inbreng te hebben. Juist ook omdat we breder kijken dan alleen vanuit een juridisch perspectief. We zijn immers geen rechtbank.  

Als nieuwe commissie was het even zoeken naar de meest passende werkwijze. De podiumkunstensector is in veel opzichten uniek, en als commissie krijgen we steeds meer gevoel daarbij. Bijvoorbeeld dat de afhankelijkheid van één specifieke artistiek leider in de podiumkunsten erg groot kan zijn. En dat er steeds wisselende samenwerkingsverbanden zijn. Allemaal factoren die het extra lastig maken om ongewenst gedrag tegen te gaan. Bij elk onderzoek leer ik nieuwe dingen. Dat komt ook door de uitwisseling binnen de commissie. 

Soms weeg je tijdens een onderzoek de belangen van de organisatie en van de medewerkers tegen elkaar af. Bijvoorbeeld als het gaat om geheimhouding. Wat betekent het voor deelnemers aan een onderzoek als ze, na het onderzoek, niet erover mogen praten met anderen?  

Het is belangrijk om gedurende een onderzoek steeds te werken aan het creëren van vertrouwen. Als mensen denken dat jij bij voorbaat op de hand van de organisatie bent, is een open gesprek lastig. Het werken aan die vertrouwensband is soms uitdagend. Maar het geeft ook veel energie als dat lukt. 

We zijn als commissie inmiddels een aantal jaar actief. In die tijd is mij vooral duidelijk geworden hoe complex en hoe verschillend casussen kunnen zijn. In een rechtszaak staat er veel op papier. Bij een klachtenonderzoek haal je de informatie voornamelijk uit gesprekken. Dat is echt anders.  

Een goed klachtenonderzoek gaat voor mij over empathie en zorgvuldigheid. Of de klacht uiteindelijk gegrond wordt verklaard of niet, is voor mij niet relevant. Ik wil beide partijen na afloop het gevoel geven dat ze goed gehoord zijn. Het is, in dit soort casussen, vaak niet mogelijk iedereen tevreden te stellen. Maar Ik wil mijn oordeel en advies wel kunnen uitleggen aan alle betrokkenen.  

Voor iemand met een klacht is het een behoorlijke drempel om zichzelf bloot te geven bij de klachtencommissie. Je moet allerlei persoonlijke informatie delen en je weet vooraf niet wat het oplevert. Het is ook belangrijk je te realiseren dat een klacht niet altijd het beste middel is om tot een oplossing te komen. Soms zijn er andere manieren die beter passen, zoals begeleiding van partijen door een deskundige. De situatie bepaalt dan welke deskundigheid nodig is. Gaat het vooral om een gespreksbegeleider of juist om een psycholoog of mediator? Het is goed dat de Stichting hier ook bij kan helpen. 

Voor degenen die een klacht indienen is het goed om te weten dat je het niet alleen voor jezelf doet. Het is in het algemeen belang om je uit te spreken. Zodat er stappen kunnen worden genomen om het werkklimaat in de gehele sector te verbeteren”.