Mette Raaphorst – algemeen directeur Mores

Mette studeerde theaterwetenschappen en werkte eerst achter de schermen in de podiumkunsten en specialiseerde zich daarna in veilige, inclusieve en effectieve samenwerking binnen teams. Sinds 2023 is ze onderdeel van de tweekoppige directie van Mores.

“Na mijn studie werkte ik 15 jaar bij verschillende organisaties, zoals de MBO Theaterschool in Rotterdam, jeugddansgezelschap De Dansers en Toneelgroep Amsterdam (nu ITA). Ik hield me onder meer bezig met marketing, communicatie en productie. Daarna heb ik een tijd bij een politieke organisatie gewerkt, waar ik me bezig hield met samenwerking in de breedste zin van het woord: van vrijwilligersbeleid tot sociale veiligheid. Hier maakte ik kennis met het trainersvak, Deep Democracy en het werk van de vertrouwenspersoon. Ik ging vervolgens aan de slag als zelfstandig trainer, facilitator en vertrouwenspersoon.

Bij toeval kwam ik in 2023 de vacature voor directeur bij Mores tegen. Daarin kwamen mijn passie voor de culturele sector en mijn kennis en ervaring op het gebied van sociale veiligheid en het werk van vertrouwenspersonen samen.

Mores is in 2018 ontstaan op initiatief van een groot aantal organisaties in de sector, onder andere als gevolg van de gebeurtenissen rondom MeToo. Mores profileerde zich toen als meldpunt, maar we zijn inmiddels een steun- en adviespunt. We bieden informatie via onze website en een vangnet van vertrouwenspersonen aan werkenden in de sector die niet op een andere plek terecht kunnen. Dat kunnen mensen zijn die zelf te maken hebben met grensoverschrijdend gedrag, maar ook omstanders, beschuldigden, leidinggevenden of toezichthouders. We functioneren als sparringpartner en kijken samen naar oplossingen.

Het is helaas een wijdverbreid een misverstand dat een vertrouwenspersoon voor jou aan de slag gaat als je een melding doet. Een vertrouwenspersoon laat de regie volledig bij degene die contact opneemt. De vertrouwenspersoon staat naast je en helpt je om je mogelijkheden in kaart te brengen, zodat je zelf kunt besluiten welke vervolgstap je wil zetten. Je zou het kunnen zien als een menukaart. Zelf zit je middenin de emotie, en dan is het vaak lastig om overzicht te houden en zaken helder te zien. En soms is alleen je verhaal doen ook voldoende.

In 2023 kwam Mores zelf onder vuur te liggen, en dat was aanleiding om een onafhankelijk bestuur te benoemen zonder banden met de sector. Door hen ben ik, samen met Philip Montnor, aangesteld als tweekoppige directie. Naast het vangnet van vertrouwenspersonen, zijn we ook gestart met het geven van advies aan organisaties over het inrichten van een veilige werkomgeving en het ontwikkelen van een platformfunctie met webinars, evenementen en expertmeetings, waarin uitwisseling tussen verschillende delen van de sector (podiumkunsten, bibliotheken, media etcetera) centraal staat. Met als gezamenlijk doel een sociaal en psychologisch veilige sector.

We zijn een bijzondere sector, maar staan niet los van maatschappelijke ontwikkelingen. In het verleden werden bepaalde vormen van grensoverschrijdend gedrag in onze sector goedgepraat als zijnde onderdeel van het artistieke proces. Gedragingen die 10 tot 20 jaar geleden genormaliseerd werden herkennen we nu als grensoverschrijdend. Mensen hadden daar toen natuurlijk ook al last van. Maar het was niet gebruikelijk om dat soort dingen aan te kaarten. Dat is nu gelukkig echt anders.

In eerste instantie waren de initiatieven om grensoverschrijdend gedrag aan te pakken vooral gericht op meldstructuren: vertrouwenspersonen, klachtencommissies, risico-analyses enzovoorts. De focus lag op de systemen. Daar zijn al grote stappen in gezet.

Inmiddels is er een ontwikkeling gaande waarin de focus meer ligt op de uitwerking in de praktijk. Bijvoorbeeld door gezamenlijk afspraken te maken over omgangsvormen, en elkaar daar vervolgens aan te houden. Als mensen samenwerken is er altijd het risico dat je elkaar kwetst. Hoe ga je daarmee om? Het is belangrijk om samen een veilige omgeving te creëren waarin iedereen zich kan uitspreken.

Het maakt me trots dat we met Mores inmiddels zoveel organisaties aan ons hebben weten te verbinden. Vakverenigingen en branche-organisaties uit de gehele breedte van de sector. Hierdoor kunnen we uitwisseling faciliteren. Onze nieuwe huisstijl en website (link) sluiten beter aan bij onze doelen en maken helder waarvoor je terecht kunt bij een vertrouwenspersoon en wat er dan gebeurt. Maar ook hoe je er als organisatie voor kunt zorgen dat mensen beter de weg naar de eigen vertrouwenspersoon kunnen vinden.

Want Mores is een vangnet voor als mensen binnen een eigen organisatie niet terecht kunnen bij een vertrouwenspersoon. Bijvoorbeeld omdat die er niet is, omdat er twee mensen betrokken zijn die beide een vertrouwenspersoon willen spreken, of omdat je als ZZP’er of directeur niet bij de eigen vertrouwenspersoon terecht kunt of wilt.

Het is tegelijkertijd heel belangrijk dat organisaties wel een eigen vertrouwenspersoon aanstellen. Deze is bekend binnen de organisatie en dat maakt de drempel om contact op te nemen vaak lager. Bovendien kan de vertrouwenspersoon, uiteraard geanonimiseerd, gevraagd en ongevraagd advies geven over jouw organisatie. Zodat je weet wat er speelt en waar je medewerkers tegenaan lopen.

In de toekomst willen we bij Mores nog beter inzicht krijgen in de ontwikkelingen in de sector, en deze ook monitoren. We willen ons richten op doelgroepen die we nu nog niet zo goed bereiken, zoals ZZPers.

Uiteindelijk gaat het niet zozeer om bewustwording, maar wat je daadwerkelijk doet. Iedereen met een machtspositie heeft een belangrijke voorbeeldrol, bijvoorbeeld door mensen aan te spreken op ongewenst gedrag, zich kwetsbaar op te stellen, excuses te maken als het aan de orde is enzovoorts. Dat doet meer dan welke training dan ook”.