Sietse Floris (hij/hem) werkte in het voortgezet onderwijs als docent en mentor en is momenteel werkzaam als projectleider bij de anti-discriminatievoorziening Radar. Daarnaast geeft hij vanuit zijn bedrijf Queer Academy diverse trainingen, waaronder voor de Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten.

“Toen ik in het onderwijs werkte, als openlijk transman, werd de noodzaak voor inclusief onderwijs me erg duidelijk. Ik merkte wat je als docent hierin kunt betekenen. Als er over bepaalde zaken niet gepraat wordt, geef je daarmee impliciet de boodschap af dat het niet bestaat. Dat er geen ruimte voor is. Ik wilde juist wel die ruimte voor gesprek creëren. Ik ben toen ook trainingen aan andere docenten gaan geven hierover. Later heb ik ervoor gekozen het onderwijs uit te gaan om te werken bij Radar.

Ik werk hier als projectleider van Rotterdam Rooted, een project vanuit de gemeente Rotterdam waarin door middel van kunsteducatie jongeren een stem krijgen in het tegengaan van discriminatie. Daarnaast werk ik als projectleider voor IDEM, een organisatie die sociaal professionals helpt met het vormgeven van inclusie.

Vanuit mijn onderneming Queer Academy ontwikkelde ik voor de Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten een training voor medewerkers die in hun werk te maken hebben met groepen jongeren, zoals educatiemedewerkers, rondleiders en theaterdocenten. De training is gericht op grenzen stellen in brede zin.

In deze training gaan we ervan uit dat er verschillende intersecties bestaan. Kort gezegd: wie ben je, en wat neem je mee als je voor een groep staat? Hoe beïnvloeden zaken als je gender, culturele achtergrond, leeftijd et cetera hoe je voor een groep staat? En hoe werkt dit in op de intersecties die de deelnemers meebrengen? In de training gaan we in op hoe je in het moment grenzen stelt. Hoe ga je de dialoog aan als er iets vervelends gebeurt? Maar ook wat je vooraf kunt doen of na afloop. Nazorg dus. Theater vraagt soms behoorlijk wat van medewerkers en van jongeren. Er komen gevoelige onderwerpen aan bod. Je komt pittige dingen tegen en dat kan je raken. Zelfzorg is dan belangrijk.

Er zijn momenteel verschillende ontwikkelingen als het gaat om jongeren en de manier waarop zij reageren op (onder andere) voorstellingen. Vaak hoopt men op een gedragsverandering na afloop van een voorstelling. Dat is niet altijd realistisch, want zoiets heeft tijd nodig. Maar er worden wel zaadjes geplant.  Theater kan een gesprek op gang brengen. Zeker als een voorstelling wordt gecombineerd met een voor- en naprogramma.

Ook groepsdynamiek speelt een grote rol. Sommige jongeren willen stoer doen en reageren van daaruit. En er zijn ook jongeren die voelen: hier is plek voor mij. Hier mag ik zijn wie ik wil zijn. Reacties vanuit de zaal kunnen heftig worden als bepaalde thema’s, zoals gender of queerness, worden aangesneden. Het is dan belangrijk dat je vooraf afspraken hebt gemaakt waarop je kunt teruggrijpen.

Ook de invloed van ouders lijkt een steeds grotere rol te spelen. In de praktijk is er vooral een kleine groep ouders die heftig reageert, maar ze zijn wel luid. Scholen reageren daar weer op, soms door bepaalde onderwerpen te mijden. Dat is jammer, want door bepaalde thema’s niet te bespreken geef je ook een boodschap af.

Er zijn veel verschillende opvattingen over waarom we juist nu zulke heftige reacties zien. Sociale media spelen een grote rol: het algoritme zorgt ervoor dat, wanneer bepaalde meningen aanwezig zijn, jongeren steeds opnieuw content te zien krijgen die deze mening bevestigd. Sociale media voelen anoniem, waardoor het geven van je mening makkelijker is. Dit werkt door in het theater. Maar daar heb je te maken met mensen van vlees en bloed. Eerder sprak men over de “opvoeddriehoek” van school, ouders en omgeving. De online wereld heeft hier een soort vierkant van gemaakt, in de zin dat deze een heel grote rol speelt.

Ook is er natuurlijk veel gaande in de wereld op dit moment. Dat geeft onrust. Jongeren ervaren stress en onzekerheid. Ze hebben het gevoel dat ze moeten vechten voor hun plek. Dit resulteert in bepaald gedrag.

Het mooie is dat alle kunstvormen kansen bieden om hiermee om te gaan. Theater kan een rol spelen in het voeren van het gesprek en het vormen van gedachten over (bijvoorbeeld) het gebruik en de invloed van sociale media. Omdat het laagrempelig is en een gesprek op gang kan brengen. Dat geeft leerkrachten een opening om dit gesprek aan te gaan met jongeren.

Wel merk ik dat veel scholen deze gesprekken uit de weg gaan omdat ze het moeilijk vinden. Als duidelijk wordt welke rol theater hierin kan spelen, biedt dat juisten kansen voor scholen.”